پروژه نشر افکار و آثار صلاح الدین سلجوقی

خواجه بشیر احمد انصاریSaljouqi 

سـالها دل طلب جام جم از ما می کرد

آنچه خود داشت ز بيگانه تمنا می کرد

علامه سید جمال الدین افغانی مي گفت که دانشمند شرقی در زندگی اش حکم مرده را داشته ولی پس از مرگ مردم به جایگاه علمی و ادبی او واقف شده و یاد و نام و خاطره اش را زنده می گردانند. اما سید یک چیز را فراموش نموده بود که بگوید، اگر دانشمندان شرق در زندگی شان حکم مرده را دارند، دانشمندان کشور خودش هم در زندگی و هم در مرگ شان مرده اند. شخصیتهای علمی افغانستان وقتی زنده می شوند که کشوری دیگر بیاید و شخصیتی را به خود نسبت دهد، تنها در چنین حالتی است که ما از خواب برخاسته و با یخنی پاره و سیمایی خشماگین همه مسئولیتهای ملی و دینی و انسانی خویش را فراموش نموده می رویم تا از کفن مردگان «خود» بگیریم و آنها را بسوی خود بکشیم. اگر کسی هم در ادعای بی بنیاد ما شک نمود، «اخذتنا العزة بالإثم» و فشار ما بالا می رود و «جلالی» و انفعالی می شویم. ما همین کار را در قسمت سید جمال انجام دادیم و پیش از سید، شخصیتهای فراوان دیگری را که در گهواره های بلخ و غزنه و هرات و … پروش یافته بودند با کمال شوق و حرارت به خود نسبت دادیم. مولانا جلال الدین نمونۀ بارز دیگری است. مولانا با آنکه از هشت قرن بدینسو در حوزه های علمی، دینی و ادبی حوزۀ تمدنی ما بصورت بسیار نیرومندی حضور داشته و مردم مثنوی او را در کنار قرآن کریم نگه می داشتند، ولی نه روشنفکران از خودبیگانه ما و نه هم دولتهای قبیلوی ما لیاقت شناخت مولانا و مثنوی او را داشتند. روشنفکران رسمی و غیر رسمی ما وقتی متوجه مولانا شدند که تنی چند به نامهای مایکل و ادوارد و مارگریت و … از او نام بردند. در این وقت بود که حضرت روشنفکر از خواب بیدار می شود و چشمان خود را مالیده و بدون آنکه هدف اصلی و پوشیدۀ مایکل و مارگریت از احیای میراث مولانا را درک نماید، می رود تا برای آن بزرگمرد مقاله بنویسد و یا سالروز وفاتش را تجلیل نماید.سلجوقی

سخن ما امروز بر سر علامه صلاح الدین سلجوقی واپسین دانشمندی از نسل فلاسفۀ مسلمان شرق است. علامه سلجوقی، یکی از شخصیتهای شهیر کشور ما، و به گفتۀ برخی، بزرگترین دانشمند قرن بیستم میلادی افغانستان می باشد. او یکی از نویسندگان تأثیر گذار بر روند فرهنگی افغانستان بود که آثار ماندگاری در عرصه های فلسفه، ادبیات، هنر، دین، و سیاست از خویش به جا گذاشت. سلجوقی با همه جریانهای فکری و فلسفی گذشته و دوران خودش خوب آشنا بود و تعامل مثبت او با همۀ این گرایشها و آن هم از پایگاه فرهنگ خودش، قدرت علمی و نبوغ فکری این اندیشه ورز والامقام را به نمایش می گذارد.

صلاح الدین سلجوقی را می توان همطراز اقبال لاهوری دانست. فیلسوف ادیبی که پاکستانی ها او را شخصیتی جهانی ساختند. در یک مقایسۀ کوتاه سلجوقی را بزرگتر از شریعتی و سروش و دیگر شخصیتهای همسایۀ غربی ما می یابیم. با آنکه سلجوقی به فارسی می نوشت ولی چه کنیم که در ایران نا شناخته مانده است. ایران را بگذاریم که حتی در کشور خودش نه تنها نسل جوان که حتی نسل گذشته یا او را نمی شناسند و یا هم کم می شناسند. با آنکه سلجوقی تنها يکی دو اثر مختصری به عربی نوشته است ولی  تأثير او بر روشنفکران مصری و ساير عربی زبانان بيشتر از روشنفکران کشور خودش بوده است.نجیب الکیلانی

استاد نجیب الکیلانی داستان نویس شهیر مصر کتابی دارد بنام «آفاق الادب الاسلامی» و در آن می نویسد که اصطلاح «ادبیات اسلامی» را بار نخست از زبان صلاح الدین سلجوقی در تالار «الازهر» شنیده است. عباس المناصرة نویسندۀ دیگر در شمارۀ (۵۲) مجلۀ «الادب الاسلامی» او را دومین بنیانگذار ادبیات معاصر اسلامی در جهان اسلام می داند. عمر عبید حسنه که روزگاری مجلۀ بلند آوازۀ «الامه» را نشر می نمود و خود یکی از اندیشمندان شهیر جهان عرب است، در مقدمۀ رساله ای بنام «مدخل الی الادب الاسلامی»  سلجوقی افغانستان را سومین شخصیت ادبی تأثیر گذارجهان اسلام در قرن بیستم معرفی می کند.

ما جمعی از خوانندگان آثار سلجوقی که از چشمۀ جوشان خامۀ آن اندیشه ورز خیلی سود برده ایم اراده کرده ایم تا به رسم ادای دینی که آن فیلسوف وارسته برما دارد، پروژهء «نشر آثار و افکار علامه صلاح الدين سلجوقی» را روی دست گیریم. جمع آوری همه مقاله ها، رساله ها، سخنرانی ها و نامه های سلجوقی، تأسیس پایگاه انترنتی برای معرفی آثار و افکار او، و همچنان ترجمۀ آنچه از خامۀ او به عربی تراویده است ، جزء این پروژۀ سازندۀ فرهنگی می باشد.صلاح الدین سلجوقی

در قدم نخست، ما یکی از نوشته های ارزشمند استاد را که نیم قرن پیش در مصر چاپ شده است و عنوان آن «تأثیر اسلام بر فلسفه و هنر» است، ترجمه و سپس آن را به چند بخش تقسیم و به پیشگاه خوانندگان عزیز تقدیم می داریم.

در پایان از همه بزرگانی که يادی، خاطره ای، عکسی، مقاله ای، دستخطی، شعری، کتابی و تحليلی از آن انديشه ورز بزرگ دارند، صميمانه خواهشمنديم تا ما را در اين راه ياری نموده و رسالت خويش را در زمينه احيای ميراث علمی آن شخصيت شهير فرهنگ و سرزمين ما  ادا نمايند. آن عده از هموطنان عزيزی که وقت و توان تايپ را دارند و يا آماده اند در زمينه تايپ و طبع و نشر و ترجمه آثار آن علامه سهيم شوند، می توانند از طريق ايميل ذيل ما را در جريان قرار دهند.

bashir_ansari@hotmail.com   

FacebookTwitterGoogle+Share

دیدگاه

پروژه نشر افکار و آثار صلاح الدین سلجوقی — ۱ دیدگاه

  1. دکتر صاحب عالیقدر از زحمات بی دریغ وبی ریای تان جهان سپاس که در روشنگری ذهن پژوهشگران وجوانان ونسل امت اسلام قلم می زنید.
    سعی تان مشکور وعمل تان ماجورباد

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *